The Pervert's Guide to Utopias

Het einde van de 20e eeuw werd beschouwd als het einde van de geschiedenis, zelfs het einde van de utopieën. Met de val van de Berlijnse Muur werd het liberaal-democratische kapitalisme eindelijk aanvaard als het geprefereerde socio-politieke systeem. Nu, in de eerste helft van de 21e eeuw, is de laatste grote utopie van de jaren negentig uiteengevallen. We worden geconfronteerd met de rampen van een exploderende opwarming van de aarde, nieuwe oorlogen die dreigen nucleair te worden, 11 september, de financiële ineenstorting, digitale controle over ons leven die ons onze vrijheden ontneemt, en politiek populisme dat wordt gedreven door een diepte van cynisch eigenbelang die de instabiele aard van de democratie zelf blootlegt.

Slavoj Žižek is het dichtst bij wat de filosofie aan een superster heeft. Hij keert terug naar het scherm met The Pervert's Guide to Utopias, de derde in de gevierde reeks films geregisseerd door Sophie Fiennes. Door zijn unieke analyse van klassieke films, mainstream blockbusters, cult B-films, populaire tv-series, videoclips en politieke en actuele gebeurtenissen, biedt Žižek de essentiële cognitieve kaart voor onze situatie in deze apocalyptische tijden.

"Met de opkomst van nieuwe bedreigingen werden utopieën grotendeels vervangen door dystopieën die een einde maakten aan de voortdurende catastrofale tendensen," zegt Žižek. "Films raakten geobsedeerd door een of andere versie van een wereldwijde apocalyps en een ellendig post-apocalyptisch leven. Maar waar men op moet letten is dat pogingen om een nieuwe post-apocalyptische samenleving af te beelden zich vaak overgeven aan het verbeelden van een nieuwe, authentieke samenleving van hechte persoonlijke banden, zonder vervreemde staatsinstellingen. De dystopie van de een kan de utopie van de ander zijn. Voor het nieuwe populistische rechts van vandaag kan een samenleving waarin seksisme en racisme verboden zijn alleen maar een nieuwe totalitaire orde zijn. Tegenwoordig is seksualiteit doordrongen van tegengestelde utopische visioenen van een nieuwe conservatieve orde of de nieuwe 'non-binaire' mogelijkheden. Anarchistische utopisten denken dat als we het staatsgezag afschaffen, er een nieuwe wereldwijde solidariteit zal ontstaan."

Žižeks matrix van ideeën en Fiennes' visueel inventieve regie leveren entertainment en openbaring in gelijke mate. The Pervert's Guide to Utopias biedt geen simpele oplossing en probeert geen dogma over te brengen: het stelt kijkers in staat hun eigen keuzes te maken en, bovenal, zich bewust te worden van de werkelijke implicaties van die keuzes.

Over het team

Sophie Fiennes is een filmregisseur wier lange documentaires voor bioscoopvertoning onder meer haar samenwerkingen met de Sloveense filosoof Slavoj Žižek omvatten, The Pervert's Guide to Cinema (2006) en The Pervert's Guide to Ideology (2012), haar portret van de Duitse kunstenaar Anselm Kiefer, Over Your Cities Grass Will Grow (2010), en haar meest recente film Grace Jones: Bloodlight and Bami (2017), een observerende odyssee in de wereld van de iconische zangeres en performer. Dit project ontstond na Fiennes' eerste lange documentaire Hoover Street Revival (2001) over een pinkstergemeenschap in Los Angeles en de preken van haar voorganger, bisschop Noel Jones, de broer van Grace Jones. Fiennes' werk voor televisie omvat haar eerste korte film Lars from 1-10, over de Deense filmregisseur Lars von Trier en zijn 'Dogme-regels'-filmmanifest, en de kunstdocumentaires The Late Michael Clark (2000), Because I Sing (2001), VSPRS Show and Tell (2005) en Liu Xiaodong Half Street (2013). Ze maakte ook een korte fictiefilm van vijf minuten, First Row Orchestra, voor Arte's Hopper Vu Par (2012). Fiennes' films hebben internationale distributie gekregen en werden vertoond op festivals van de officiële selectie van Cannes tot Toronto en Sundance. In 2001 ontving ze een NESTA-fellowship om haar innovatieve benadering van film te ontwikkelen, en in 2008 de Arte France Cinema Award op CineMart tijdens IFFR.